Ủy ban Tư pháp Quốc hội đồng ý bỏ cơ quan điều tra của VKSND Tối cao

Theo đề xuất của Bộ Công an.

Theo dòng sự kiện: Sáng 20/8, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (Quốc hội) – với vai trò cơ quan thẩm tra – đã cho ý kiến về Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Theo đó, cơ quan này tán thành đề xuất bỏ Cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) Tối cao của Bộ Công an.

Theo dự thảo, thẩm quyền của Cơ quan điều tra thuộc VKSND Tối cao sẽ chuyển cho cơ quan điều tra của công an và quân đội. Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất giao bộ trưởng của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra của công an và quân đội.
Bên cạnh việc đồng ý với việc bỏ Cơ quan điều tra VKSND Tối cao, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị Bộ Công an nghiên cứu khắc phục những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh sau thay đổi này.
Theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, dự thảo cần quy định rõ cơ chế, thời điểm chuyển giao, trách nhiệm của từng cơ quan cũng như nguyên tắc xử lý đối với các vụ việc đang được thụ lý. Đồng thời, cơ quan chủ trì soạn thảo cần hoàn thiện cơ chế phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực trong hoạt động điều tra.

Quan trọng: Với đề xuất trên, Cơ quan An ninh Điều tra của Bộ Công an sẽ thay Cơ quan Điều tra VKSND Tối cao điều tra các tội xâm phạm hoạt động tư pháp, tham nhũng và chức vụ quy định tại Chương 23 và 24 của Bộ luật Hình sự. Người phạm tội trong trường hợp này là cán bộ, công chức thuộc cơ quan điều tra, tòa án, viện kiểm sát, cơ quan thi hành án và người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp.

Bối cảnh: Trước đó, vào ngày 2/4/2025, Bộ Công an đã trình Chính phủ dự thảo Luật Tổ chức Cơ quan Điều tra Hình sự (sửa đổi), lần đầu đề xuất bỏ Cơ quan Điều tra VKSND Tối cao. Theo Bộ Công an, VKSND Tối cao vừa có quyền điều tra, vừa có quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp là chồng lấn thẩm quyền, không bảo đảm tính khách quan.

Ngay sau đó, VKSND Tối cao đã có công văn đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành nhằm đảm bảo “khách quan, độc lập”.
Ngày 15/4, Chính phủ thống nhất bỏ Cơ quan điều tra VKSND Tối cao.
Ngày 6/7/2026, Bộ Công an công bố hồ sơ dự thảo để lấy ý kiến người dân đến ngày 26/07/2026 vẫn giữ nguyên phương án bỏ Cơ quan điều tra VKSND Tối cao.

Ý kiến dư luận: Trước đề xuất của bộ công an, dư luận có nhiều ý kiến khác biệt. Theo đó, có nhiều người phản đối nhưng cũng có một số người hoài nghi hiệu quả của Cơ quan Điều tra VKSND Tối cao và đồng tình bỏ.

Luật sư Hoàng Hà cho rằng bỏ Cơ quan Điều tra VKSND Tối cao có thể giải quyết xung đột “vừa điều tra, vừa kiểm sát điều tra”. Tuy nhiên, chuyển thẩm quyền sang Bộ Công an chưa chắc làm hoạt động điều tra khách quan hơn. Xung đột lợi ích có thể chỉ chuyển từ VKSND Tối cao sang Bộ Công an, nhất là khi người bị điều tra là cán bộ công an.
Luật sư Trần Đại Lâm đặt vấn đề rằng: “Nếu CQĐT [cơ quan điều tra – PV] VKSNDTC điều tra có sai sót nghiêm trọng hay bỏ lọt tội phạm liệu kiểm sát viên (đồng nghiệp) trong cùng hệ thống kiểm sát có đủ độc lập để bác bỏ toàn bộ kết quả điều tra hay không?”. Ngoài ra, luật sư này cho rằng quan điểm giữ lại cơ quan này của một số luật sư “xuất phát chủ yếu từ nhận định rằng, về mặt thiết chế và lý thuyết kiểm soát quyền lực, cơ quan này tồn tại là cần thiết, bất kể hiệu quả thực tiễn hiện nay ra sao”.

Có thể bạn chưa biết: Theo thống kê từ ngày 1/1/2018 – 31/3/2026, cơ quan này đã điều tra, giải quyết 390 vụ án với 700 bị can (chiếm 0,04% tổng số hoạt động điều tra). Trong đó, có 187 vụ xảy ra trong ngành ngành công an, 44 vụ trong ngành tòa án, 24 vụ trong ngành kiểm sát, 81 vụ trong ngành thi hành án dân sự.

Nhìn lại: Trước đây, Cơ quan Điều tra của VKSNDTC Tối cao khởi tố, điều tra các nhiều vụ án xâm phạm hoạt động tư pháp, tham nhũng và chức vụ. Có thể kể đến các vụ tiêu biểu như:

Tháng 4/2025, cơ quan này khởi tố, bắt tạm giam phó trưởng phòng thuộc VKSND Tối cao về tội môi giới hối lộ.
Tháng 1/2026, cơ quan này đã khởi tố, bắt tạm giam nguyên Chánh án Tòa án Nhân dân Cấp cao tại Đà Nẵng về tội nhận hối lộ.
Tháng 3/2026, cơ quan này đã khởi tố, bắt tạm giam các cán bộ điều tra liên quan tới vụ tài xế tông chết nữ sinh ở Vĩnh Long về tội “không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội”. Trước đó, VKSND Tối cao đã hai lần tạm đình chỉ việc truy cứu trách nhiệm của Công an Trà Ôn (tỉnh Vĩnh Long).

Tiếp theo là gì? Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội khóa 16 cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2, diễn ra vào tháng 10/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Đọc thêm

Dự thảo mới: Định danh người chưa đủ, Bộ Công an muốn “định danh vạn vật”

Không chỉ giới hạn trong việc định danh các cơ quan, tổ chức, cá nhân, Bộ Công an đang muốn xây dựng một “danh tính điện tử” nhằm thu thập, định danh và liên kết toàn bộ dữ liệu về tài sản, địa điểm, không gian, giao dịch và hành vi của từng cá nhân, tổ chức trên không gian mạng.