Trung Quốc bành trướng ở Hoàng Sa: báo đài im tiếng, dư luận bức xúc

Báo chí nước ngoài tiếp tục là nơi cập nhật những thông tin mới nhất về hoạt động xây dựng của Trung Quốc tại quần đảo Hoàng Sa, thay vì báo chí nhà nước. 

Theo dòng sự kiện: Ngày 19/8, tờ Reuters đưa tin Trung Quốc đã hoàn tất giai đoạn đầu bồi đắp tại rạn san hô Đá Hải Sâm (tiếng Anh: Antelope Reef; trong bản đồ của Trung Quốc gọi là Đá Linh Dương – 羚羊礁) cách Đà Nẵng 216 hải lý (khoảng 400 km), thuộc quần đảo Hoàng Sa. Từ đó hình thành một đảo nhân tạo dài gần 6 km tại khu vực tranh chấp ở Biển Đông.

• Hình ảnh vệ tinh của Công ty Thương mại Vantor cho thấy công trình có một đoạn bờ biển thẳng dài hơn 3 km, được một số chuyên gia nhận định có thể được sử dụng làm đường băng. Một cầu cảng dài khoảng 680 m đã được xây dựng phía trước một cảng nước sâu. Ngoài ra, một tàu hải cảnh cũng đang neo tại khu vực này. 
• Toàn bộ khu vực đã được bồi đắp sau ít nhất sáu tháng thi công. Các sà lan và tàu hút bùn hiện đã rời khỏi khu vực.
• Ảnh do Vantor chụp ngày 19/7 cũng cho thấy Trung Quốc bắt đầu xây dựng các công trình tại góc Đông Nam của đảo, trong đó có một bãi đáp trực thăng.
• Damien Symon, chuyên gia theo dõi tình báo nguồn mở, cho biết Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng tại khu vực Đá Hải Sâm này từ tháng 12/2025. 
• Theo Reuters, từ vị trí của Đá Hải Sâm, các nhà hoạch định quân sự Trung Quốc có thể có thêm lựa chọn để triển khai một số vũ khí, ví dụ như máy bay ném bom chiến lược H-6, tại quần đảo Hoàng Sa.

Thế giới nói gì? Các chuyên gia an ninh cho rằng việc xây dựng tại rạn san hô Đá Hải Sâm có thể giúp Trung Quốc tăng cường năng lực kiểm soát và giám sát tại khu vực phía Bắc Biển Đông.

• Ben Lewis – nhà sáng lập nền tảng dữ liệu nguồn mở PLATracker – nhận định công trình này có thể trở thành một trong những cơ sở quân sự quan trọng nhất của Trung Quốc tại Biển Đông, với quy mô lớn hơn đảo Woody gần đó và khả năng phòng thủ tốt hơn các căn cứ của Trung Quốc ở quần đảo Trường Sa. 

  “Tôi cho rằng tầm quan trọng của Biển Đông và Bộ Tư lệnh Chiến khu miền Nam đã được Quân ủy Trung ương [cơ quan quân sự cấp cao nhất của Trung Quốc – PV] nâng lên trong năm qua, chủ yếu liên quan đến Đài Loan”, Lewis nói với Reuters.

• Collin Koh, chuyên gia an ninh tại Singapore, cho rằng Đá Hải Sâm có thể được sử dụng để giúp Trung Quốc xây dựng các “pháo đài” hoặc kiểm soát các vùng biển tại Biển Đông, qua đó bảo vệ các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.
  
  Theo Koh, các công trình trên đảo nhiều khả năng sẽ được trang bị hệ thống giám sát quy mô lớn. Điều này có thể khiến hoạt động của tàu ngầm Mỹ và Việt Nam, vốn thường xuyên hiện diện tại khu vực, trở nên khó khăn hơn.
• Carl Thayer, giáo sư tại Học viện Quốc phòng Úc, nhận định các cơ sở tại Hoàng Sa sau khi hoàn thành có thể giúp Trung Quốc tăng khả năng giám sát Mỹ và các đồng minh trong thời bình, đồng thời làm phức tạp hơn hoạt động quân sự nếu xảy ra xung đột.
  
  “Đó là thêm một yếu tố mà Mỹ phải xử lý, đồng thời là một mục tiêu mà họ có thể tìm cách phòng thủ trước Trung Quốc”, ông nói.

Chính quyền nói gì? Cho đến nay, chính quyền Việt Nam chưa đưa ra phản hồi mới liên quan đến hoạt động xây dựng tại Đá Hải Sâm.

• Trước đó, ngày 21/3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam có “đầy đủ chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý” để khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, trong đó có Đá Hải Sâm, phù hợp với luật pháp quốc tế.
• “Mọi hoạt động của nước ngoài tại quần đảo Hoàng Sa, trong đó có Đá Hải Sâm, mà không được sự cho phép của phía Việt Nam là hoàn toàn phi pháp và vô giá trị”, bà Hằng nói. 

Dư luận nói gì? Vào 9 giờ 45 phút ngày 25/8, thống kê của Threads cho biết trên nền tảng lúc này có khoảng 2.000.000 bài viết liên quan đến cụm từ khóa “Trung Quốc xây đảo tại Đá Hải Sâm”.

• Ngày 24/8, danh khoản gocca*** viết: “Trung Quốc đang xây dựng một khu quân sự chỉ cách Đà Nẵng 400km trên đảo Phú Lâm; máy bay ném bom sắp được triển khai ở đó. Đây mới là lực lượng thù địch thực sự […], chứ  không  phải thế hệ gen Z như tụi tao đâu”. Sau hơn một ngày, bài viết này nhận về hơn 12.600 lượt thích.
• Dưới phần bình luận, danh khoản fugvi*** viết: “Từ đầu năm đến giờ mấy vụ chìm tàu ở biển Đông mà bên trên dìm hết xuống, hoặc khui mấy scandal trong nước để đánh lạc hướng dư luận, thật sự không hiểu tại sao lại im lặng lâu như vậy”. Bình luận này cũng nhận về hơn 1.000 lượt thích.
• Số lượng bài viết liên quan đến vấn đề này vẫn liên tục tăng mạnh trên mạng xã hội Threads.
• Ngược lại, trên Facebook, Bộ Công an cũng đã chặn một số bài viết liên quan đến vụ việc này ở Việt Nam. Điển hình, ngày 23/8, Bộ Công an đã chặn bài viết “Hiểm họa mất nước” của trang Bàn Tròn Chính Trị Việt Nam sau chưa đầy một ngày đăng tải. 

Bối cảnh: Trong nhiều năm qua, vấn đề chủ quyền trên Biển Đông luôn là một mâu thuẫn địa chính trị nhức nhối giữa Việt Nam và Trung Quốc.

• Từ năm 2013, Trung Quốc đã bắt đầu đẩy mạnh hoạt động bồi đắp, xây dựng đảo nhân tạo quy mô lớn tại khu vực này. Trước các động thái ngày càng quyết liệt của Bắc Kinh, từ năm 2022, Việt Nam cũng cấp tốc tham gia vào cuộc đua xây dựng đảo nhân tạo để củng cố chủ quyền.
• Đầu năm 2025, hoạt động cải tạo đảo của Việt Nam gần như đã bắt kịp Trung Quốc. Tuy nhiên, khoảng cách một lần nữa được kéo giãn khi Trung Quốc nạo vét và mở rộng tại rạn Đá Hải Sâm, nâng tổng diện tích đất nhân tạo của Trung Quốc lên khoảng 5.460 mẫu Anh (khoảng 2.210 ha). 
• Hoạt động nạo vét rạn san hô và cải tạo quy mô lớn của các bên tại Biển Đông từ lâu vấp phải nhiều chỉ trích từ các chuyên gia môi trường do gây tổn hại nghiêm trọng lên hệ sinh thái biển trong khu vực.

Toàn cảnh: Trong chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Tô Lâm tới Trung Quốc hồi tháng 4/2026, hai nước đã cam kết thắt chặt quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, kết nối hạ tầng, quốc phòng và an ninh. Quan hệ với Trung Quốc được Việt Nam xác định là một “ưu tiên chiến lược”. Trong bối cảnh đó, vấn đề Biển Đông không có thêm tiến triển gì đáng chú ý và mờ nhạt trong chương trình nghị sự giữa hai bên.

Đọc thêm

Biển Đông mờ nhạt trong nghị trình của Tô Lâm ở Trung Quốc

Không nhắc gì đến Biển Đông trước chuyến thăm Trung Quốc, ông Tô Lâm khẳng định Việt Nam đang ở trong giai đoạn phát triển mới, do vậy “kiểm soát tốt bất đồng” với Trung Quốc là “ưu tiên chiến lược”.

Mười năm sau phán quyết Biển Đông: luật pháp hay sức mạnh chi phối?

Đúng mười năm sau khi Tòa Trọng tài ra phán quyết trong vụ Philippines kiện Trung Quốc (2016 – 2026), 14 quốc gia đã cùng công bố một tuyên bố bác bỏ cơ sở pháp lý của các yêu sách biển quá mức của Bắc Kinh tại Biển Đông.