“Căng mắt tính tiền bồi thường… bằng bút”: Luật sư ra tòa từ ngày 1/8

“Xin tôi không cho. Cho chị rồi phải cho người khác sao?”, một thẩm phán tại TP. Hồ Chí Minh trả lời khi luật sư xin phép sử dụng điện thoại trong phiên xử. 

Bối cảnh: Thông tư số 12 được Tòa án Nhân dân (TAND) Tối cao ban hành đã có hiệu lực từ ngày 1/8/2026. Theo đó, thông tư này cấm luật sư và tất cả những người tham gia phiên tòa mang các thiết bị điện tử và ghi âm, ghi hình trừ khi chủ tọa phiên tòa cho phép. Thông tư này cũng không quy định cách thức và các trường hợp cụ thể được cho phép sử dụng thiết bị điện tử. 

Theo dòng sự kiện: Ngày 11/8, luật sư Lê Ngọc Lam Điền (Văn phòng Luật sư Li và Đồng sự, TP. Hồ Chí Minh) có bài viết trên trang Facebook cá nhân về trải nghiệm tranh tụng tại TAND TP. Hồ Chí Minh vào ngày 10/8, sau khi Thông tư số 12 có hiệu lực. 

• Luật sư Điền cho biết, tất cả luật sư và người tham dự phiên tòa đều bị yêu cầu nộp tất cả thiết bị điện tử “ra ngoài phòng xử”. Vì vậy sau đó, bà có “xin phép sử dụng điện thoại để tra bút lục và tài liệu” nhưng bị thẩm phán từ chối. 
• Bà tường thuật lại cuộc trao đổi với thẩm phán như sau: 

  “Luật sư: Xin phép thẩm phán cho tôi sử dụng đt [điện thoại] để tra cứu tài liệu, tôi cam kết không dùng đt ghi âm ghi hình.
  Thẩm phán: Không được. Luật quy định rồi, không được sử dụng, chị biết luật mà.
  Luật sư: Trong TT [Thông tư 12/2026 – PV] cũng nói rõ được xin phép HĐXX [Hội đồng Xét xử – PV]
  Thẩm phán (cắt lời): Xin tôi không cho. Cho chị rồi phải cho người khác sao?
  Luật sư: Chúng tôi cam kết không ghi âm ghi hình.
  Thẩm phán: Không được. Nói chung là không cho, sợ ghi hình này kia, sợ nhiều thứ…”.

• Theo luật sư Điền, sau khi bị thu các thiết bị, bà và đồng nghiệp đã phải “căng mắt ra tính toán lãi suất, tiền bồi thường…. bằng bút”. Trước đó, nhờ “cẩn tắc vô áy náy”, bà cũng đã phải “in ra giấy toàn bộ hồ sơ và mang vác đến tòa”. 
• Ở phần bình luận, luật sư Điền còn nói thêm: “Luật sư và người tham dự phiên tòa (Khu vực 15 – TP. HCM) không được mang nước vào tòa nhé. Xin nhắc lại, không phải mang vào phòng xử, mà là không được mang vào từ ngoài cổng”.

Cùng chung cảnh ngộ: Trả lời Luật Khoa, luật sư Nguyễn Thu Hương (Công ty Luật I&We) cho biết bà cũng bị “yêu cầu cất thiết bị điện tử” vào ngày 4/8 tại một phiên tòa tại TAND TP. Cần Thơ. 

• Cụ thể, theo luật sư Hương, ngay từ lúc vào cổng, bà và những người tham gia khác đã bị bảo vệ “nhắc nhở” “không được sử dụng các thiết bị điện tử trong phiên tòa”. Tuy nhiên, do tòa án chưa sắp xếp được nơi cất giữ nên thẩm phán đã cho phép người tham gia tự cất giữ. 
• Sau đó, vị luật sư này đã nộp đơn đề nghị sử dụng máy tính nhưng vì vắng 1/3 trên tổng số 30 bị hại, phiên tòa bị hoãn xét xử, luật sư Hương “chưa biết” yêu cầu có được chấp thuận hay không.
• Trước phiên tòa, luật sư Hương đã phải chuẩn bị khoảng 2.000 bút lục (tương đương 1.500 – 2.000 trang A4) và phải chọn lọc tài liệu in ấn để mang theo “phòng trường hợp” bị từ chối đơn xin, bà chia sẻ. 
• Bà và năm đồng nghiệp khác đã “tuân thủ quy định” và “cùng ngồi chung trải tài liệu ra bàn”, “một cảnh tượng cũng hiếm xảy ra từ trước đến nay”, luật sư Hương nhận xét. 
• Dù chưa bị tòa từ chối, nhưng theo luật sư Hương, nếu thẩm phán từ chối yêu cầu sử dụng thiết bị của luật sư mà không có lý do chính đáng, điều này có thể khiến cho luật sư “bức xúc” vì “bị hạn chế khả năng tiếp cận, tra cứu và sử dụng tài liệu” khi tranh tụng. Nếu xảy ra trên diện rộng, việc này có thể tạo ra “làn sóng phản đối” trong giới luật sư, bà nhận định. 

Liên quan: Cùng ngày 11/8, khi trả lời kiến nghị của cử tri, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng cho biết việc triển khai “tòa án điện tử”, “tòa án số” trên phạm vi toàn quốc là mục tiêu quan trọng của ngành tòa án trong thời gian tới. 

Bối cảnh: Từ giữa tháng Bảy, Thông tư số 12 đã gây ra làn sóng phản đối trong giới luật sư. Các ý kiến chỉ trích liên quan đến khả năng hành nghề của luật sư, thiết lập cơ chế xin-cho, ảnh hưởng đến quyền lợi của những người tham gia tranh tụng và đi ngược với định hướng số hóa tòa án của Chính phủ.  

Đọc thêm

Từ 1/8: Tòa Tối cao cấm mang máy tính vào phòng xử án. Giới luật sư phản đối.

Sau quy định chủ tịch xã được quyền tước chứng chỉ hành nghề, giới luật sư đang đứng trước nguy cơ chỉ được mang hồ sơ giấy, vốn có thể dài hàng chục ngàn trang, vào phòng xử án.

“Cách mạng” nghề luật sư: Đại chiến công - tư và sự bấp bênh của công lý

Năm 2026 chỉ mới trôi qua chưa tới một nửa, nhưng giới luật sư Việt Nam đã phải trải qua mấy phen biến động, với những đổi thay đến tầng mức căn cơ của ngành.