Christopher Nolan ‘lật sử’ trắng trợn nhưng sao chưa bị bắt?

Để làm mới một sử thi, đạo diễn huyền thoại Christopher Nolan không ngần ngại thay đổi nhiều chi tiết lịch sử trong bộ phim bom tấn vừa ra mắt “The Odyssey”. [1]

Bộ phim sử thi chuyển thể từ trường ca của Homer về hành trình trở về của Odysseus sau Chiến tranh Thành Troy. Điều khiến giới phê bình chú ý không phải là mức độ trung thành với nguyên tác, mà là cách Nolan kể lại một câu chuyện cũ bằng góc nhìn của thế kỷ 21: chiến tranh kết thúc trên chiến trường, nhưng không bao giờ thực sự kết thúc trong tâm trí người lính.

Chiếc mũ giáp của Odysseus thuộc kiểu dáng xuất hiện muộn hơn hàng thế kỷ. Đoàn thuyền mang nhiều đặc điểm của tàu Viking, một công nghệ chưa tồn tại vào thời kỳ được mô tả. Các nhân vật nói tiếng Anh hiện đại, thậm chí gọi cha bằng từ “Dad”. Nhiều tình tiết trong trường ca bị cắt bỏ, gộp lại hoặc viết lại, trong đó có việc biến Odysseus thành một người chồng gần như tuyệt đối chung thủy – khác đáng kể so với nguyên tác của Homer.

Những hành vi “lật sử” đó gây tranh luận, nhưng tranh luận chỉ dừng lại ở giới học giả, báo chí và khán giả. Nolan không bị điều tra hay truy tố. Ông giải thích rằng mình trung thành với tinh thần của câu chuyện hơn là từng chi tiết lịch sử. [2] Đây cũng là cách tiếp cận quen thuộc của nhiều bộ phim như “Braveheart”, “Gladiator” hay “Oppenheimer”.

Điện ảnh, thực ra, chỉ là phần nổi của một vấn đề lớn hơn.

Một đạo diễn có quyền diễn giải lịch sử theo cách riêng. Một nhà văn có thể kể lại cùng một sự kiện dưới một góc nhìn khác. Một nhà khoa học có thể đặt ra giả thuyết trái với quan điểm phổ biến và kiểm chứng nó bằng chứng cứ. Điểm chung của tất cả những hoạt động ấy là quyền hình thành một quan điểm độc lập.