Linh mục Trương Bửu Diệp được phong chân phước; Tín đồ Phật giáo Hòa Hảo Thuần túy bị sách nhiễu

Các sự kiện tôn giáo nổi bật trong tháng 7/2026:

• Linh mục Trương Bửu Diệp được tuyên phong chân phước tại Tắc Sậy
• Chính quyền tiếp tục sách nhiễu các tín đồ theo Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo Thuần túy
• Gia Lai: chính quyền bác đề nghị giao lại cơ sở Trường Mẫu giáo Sơn Ca cho Giáo xứ Chợ Đồn
• Chính quyền tỉnh Gia Lai xét xử bốn tín đồ theo Tin Lành độc lập
• 119 người bị xử lý vì cáo buộc có liên quan đến FULRO và Tin lành Đê Ga trong nửa đầu năm 2026

Linh mục Trương Bửu Diệp được tuyên phong chân phước tại Tắc Sậy

Ngày 2/7/2026, Giáo hội Công giáo đã cử hành Thánh lễ tuyên phong chân phước cho linh mục Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp tại Trung tâm Hành hương Tắc Sậy (Giáo phận Cần Thơ). Đây là lần đầu tiên một linh mục Việt Nam được tuyên phong chân phước ngay trên lãnh thổ Việt Nam, đánh dấu một sự kiện quan trọng đối với Giáo hội Công giáo trong nước.

Thánh lễ do Hồng y Luis Antonio Tagle, đặc sứ của Đức Giáo hoàng Lêô 14, chủ sự, với sự tham dự của hơn 70.000 người, gồm quan khách, tín đồ cùng đông đảo giám mục, linh mục và tu sĩ trong và ngoài Việt Nam.

Trong phần đầu nghi thức, Hồng y Tagle đã công bố Tông thư của Giáo hoàng, chính thức ghi tên linh mục Trương Bửu Diệp vào sổ bộ các chân phước của Giáo hội Công giáo.

Theo Vatican News, việc tuyên phong chân phước ghi nhận chứng tá đức tin và sự tử đạo của vị linh mục Việt Nam, đồng thời mời gọi các tín hữu noi gương tinh thần phục vụ, bác ái và tha thứ của ngài.

Trước đó vào tháng 11/2024, Giáo hoàng Phanxicô ban hành sắc lệnh công nhận linh mục Trương Bửu Diệp là đấng tử đạo sau một quá trình điều tra kéo dài.

Linh mục Trương Bửu Diệp sinh năm 1897 tại An Giang, được thụ phong linh mục năm 1924. Sau khi phục vụ cộng đồng người Việt tại Campuchia và giảng dạy tại Đại Chủng viện, linh mục được cử đến Bạc Liêu, nơi vừa thành lập sáu cơ sở Công giáo mới.

Trong bối cảnh bất ổn những năm cuối Thế chiến thứ Hai, dù được khuyên rời đi, linh mục vẫn chọn ở lại với giáo dân. Ngày 12/3/1946, ông bị bắt để thẩm vấn và vài ngày sau được xác nhận đã bị sát hại. Sau khi qua đời, mộ của linh mục trở thành nơi nhiều tín đồ đến cầu nguyện và cho biết đã nhận được các ơn lành.

Việc xác định thủ phạm gây nên cái chết của linh mục Diệp là một chủ đề đã gây tranh cãi trong nhiều năm với nhiều đồn đoán khác nhau. 

Tháng 11/2025, Giáo phận Cần Thơ bác bỏ thông tin cho rằng Việt Minh liên quan đến cái chết của cha Diệp vốn được lan truyền nhiều trước đó, đồng thời cho rằng thủ phạm là hai binh sĩ Nhật đào ngũ.

Trong Công giáo, chân phước là tước hiệu dành cho những chức sắc hoặc tín đồ được công nhận đã sống nhân đức anh hùng hoặc chịu tử đạo. Đây là danh hiệu bậc thứ ba trong bốn bậc của tiến trình tuyên phong hiển thánh.

Việc vận động tuyên phong chân phước cho linh mục Trương Bửu Diệp được khởi sự từ tháng 8/2011, với việc Giáo phận Cần Thơ cho mở án điều tra phong thánh ở cấp giáo phận. Việc điều tra được hoàn tất và tập hồ sơ dày hàng chục ngàn trang được gửi sang Vatican vào năm 2017. 

Đến năm 2019, Bộ Phong thánh Vatican xác nhận hồ sơ hợp lệ và có thể khởi sự án phong chân phước. Tháng 12/2025, Tòa thánh Vatican chính thức ấn định và công bố ngày làm lễ tuyên phong, sau hơn một năm kể từ khi linh mục Diệp được Giáo hoàng ký sắc lệnh công nhận là đấng tử đạo.

Chính quyền tiếp tục sách nhiễu các tín đồ theo Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo Thuần túy

Vào ngày 3/7/2026, Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo Thuần túy (GHPGHHTT) cho biết các hoạt động kỷ niệm Huỳnh Giáo chủ (Huỳnh Phú Sổ) năm nay của tổ chức và các nhóm Phật giáo Hòa Hảo độc lập tiếp tục gặp nhiều trở ngại từ chính quyền các địa phương.

Theo GHPGHHTT, trong khi Ban Trị sự Phật giáo Hòa Hảo do nhà nước công nhận được tổ chức đại lễ theo kế hoạch, các nhóm độc lập chủ yếu chỉ được cử hành nghi lễ tại tư gia hoặc đạo tràng nhằm duy trì truyền thống của Giáo hội trước năm 1975. Tổ chức này cho rằng nhiều điểm lễ tại Cần Thơ, Đồng Tháp và An Giang bị giám sát, cô lập hoặc ngăn cản người tham dự.

Cụ thể, vào ngày 17/5 âm lịch tại nhà ông Phan Văn Tài, phó trưởng Ban Trị sự GHPGHHTT thành phố Cần Thơ, một số tín đồ đến dự lễ bị chặn ngay đầu hẻm, dẫn đến tranh cãi giữa các tín đồ và lực lượng chức năng. Dù rằng, trước đó một đoàn cán bộ địa phương nói gia đình ông có thể tổ chức lễ trong phạm vi nhỏ.

Sự việc này không phải mới diễn ra lần đầu.

Hồi tháng 1/2026, chính quyền tỉnh An Giang đã ngăn cản các tín đồ tổ chức Đại lễ kỷ niệm 106 năm Đản sanh của Huỳnh Giáo chủ tại xã Nhơn Mỹ, huyện Chợ Mới.

GHPGHHTT nhận định những diễn biến trên cho thấy các tổ chức tôn giáo độc lập vẫn tiếp tục bị phân biệt đối xử và chưa được bảo đảm đầy đủ quyền tự do tôn giáo. Giáo hội cũng kêu gọi tín đồ duy trì sinh hoạt tôn giáo, bày tỏ hy vọng chính quyền Việt Nam sẽ mở rộng quyền tự do tín ngưỡng, đồng thời đề nghị cộng đồng quốc tế tiếp tục quan tâm đến việc thực hiện các cam kết của Việt Nam về quyền con người và tự do tôn giáo.

Gia Lai: chính quyền bác đề nghị giao lại cơ sở Trường Mẫu giáo Sơn Ca cho Giáo xứ Chợ Đồn

Trước kiến nghị của Giáo xứ Chợ Đồn về việc đề nghị giao lại cơ sở Trường Mẫu giáo Sơn Ca (cơ sở cũ), ngày 10/7/2026, Ủy ban nhân dân phường An Bình (Gia Lai) đã có văn bản trả lời, khẳng định không có cơ sở để xem xét, giải quyết yêu cầu này.

Theo chính quyền, đề nghị hoàn trả khu đất thuộc cơ sở cũ của Trường Mẫu giáo Sơn Ca rộng 888,6 m² của Giáo xứ Chợ Đồn không được chấp thuận là vì khu đất đã được nhà nước quản lý và sử dụng ổn định cho mục đích giáo dục trong nhiều năm, phù hợp với quy định của pháp luật về đất đai và quy hoạch. Hiện nay, cơ sở này vẫn được sử dụng đúng mục đích và đã được bố trí ngân sách để sửa chữa, nâng cấp trong năm 2026 nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của trẻ em địa phương. Chính quyền đề nghị Giáo xứ Chợ Đồn đồng thuận với chủ trương tiếp tục cải tạo và sử dụng cơ sở này cho hoạt động giáo dục.

Ngoài ra chính quyền cũng cho rằng, Giáo xứ Chợ Đồn được cấp hơn 5.700 m² đất tôn giáo nhưng chỉ có hơn 1.200 tín đồ, vượt gần gấp đôi hạn mức giao đất áp dụng đối với tổ chức tôn giáo trên địa bàn. Văn bản trả lời dẫn ra nhiều giáo xứ khác có diện tích đất nhỏ hơn nhưng có số tín đồ đông hơn, như: Giáo xứ An Sơn có 4.804 m2 đất với 2.113 tín đồ, Giáo xứ Kon Thụp có 3.298.2 m2 đất với 1.041 tín đồ và Giáo xứ Phú Yên có 3.518 m2 đất với 4.240 tín đồ.

Chính quyền cũng cho biết, giáo xứ hiện vẫn còn quỹ đất chưa được sử dụng. Trong trường hợp một số công trình xuống cấp và giáo xứ có nhu cầu xây dựng thêm cơ sở phục vụ các hoạt động tôn giáo, việc xây dựng có thể được thực hiện theo quy định của pháp luật.

Trước đó, vào ngày 17/3/2026, Giáo xứ Chợ Đồn đã có đơn kiến nghị gửi đến các cấp chính quyền tỉnh Gia Lai đề nghị trao lại cơ sở Trường Mẫu giáo Sơn Ca (cơ sở cũ). Theo Giáo xứ Chợ Đồn, khu đất và cơ sở cũ của Trường Mẫu giáo non Sơn Ca vốn do giáo xứ xây dựng từ năm 1952 để phục vụ giáo dục trẻ em địa phương. Sau năm 1975, chính quyền mới tiếp quản cơ sở này để sử dụng cho mục đích giáo dục công lập, nhưng giáo xứ cho rằng đây chỉ là biện pháp tạm thời chứ không phải giáo xứ hiến tặng tài sản cho nhà nước. 

Giáo xứ cũng dẫn biên bản làm việc năm 2007, trong đó các bên thống nhất sẽ xem xét hoàn trả cơ sở khi không còn sử dụng cho mục đích giáo dục. Hiện nay, do Trường Mẫu giáo Sơn Ca đã xây dựng cơ sở mới khang trang, trong khi giáo xứ đang có nhiều cơ sở xuống cấp, thiếu không gian phục vụ tín đồ, do đó đã làm đơn kiến nghị chính quyền trao trả cơ sở cũ của trường này. 

Tuy nhiên, trong thời gian chờ phản hồi, giáo xứ cho biết chính quyền địa phương đã tháo dỡ phần tường rào ngăn cách giữa trường và nhà thờ, dẫn đến phản ứng từ một số tín đồ.

Đến chiều 29/7, đoàn công tác của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Gia Lai đã đến làm việc với Tòa Giám mục Kon Tum về vụ việc liên quan đến cơ sở có nguồn gốc của Giáo xứ Chợ Đồn. Trong buổi làm việc, giáo xứ tiếp tục đề nghị các cấp có thẩm quyền xem xét trả lại cơ sở theo các tài liệu lịch sử và căn cứ pháp lý mà giáo xứ cung cấp. Đồng thời, giáo xứ cũng kiến nghị giữ nguyên hiện trạng cơ sở trong thời gian chờ vụ việc được xem xét.

Chính quyền tỉnh Gia Lai xét xử bốn tín đồ theo Tin Lành độc lập

Ngày 23/7/2026, Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai mở phiên sơ thẩm xét xử bốn tín đồ theo Tin Lành độc lập về tội “phá hoại chính sách đoàn kết” theo Điều 116 của Bộ luật Hình sự.

Bốn tín đồ bị xét xử gồm Rôh, Thông, Siu Di và Đinh Yum, trong đó Siu Di và Đinh Yum hiện đang ở nước ngoài. Chính quyền cho rằng họ đã lợi dụng yếu tố dân tộc và tôn giáo để xây dựng lực lượng ly khai tại khu vực Tây Nguyên.

Cụ thể, chính quyền cáo buộc các tín đồ này đã tham gia tổ chức Bahnar Đêga Kon Kông, tổ chức mà cơ quan chức năng xác định là phản động và hoạt động dưới vỏ bọc tôn giáo. 

Kết quả điều tra cho rằng từ năm 2023 đến tháng 9/2025, các tín đồ này đã nhận chỉ đạo từ các cá nhân ở nước ngoài để tuyên truyền, lôi kéo người dân tham gia tổ chức, thành lập các điểm nhóm sinh hoạt tại Gia Lai, lập danh sách người tham gia và chuyển thông tin ra nước ngoài. Đồng thời các tín đồ cũng bị cáo buộc đã tiếp nhận tiền và hiện vật từ nước ngoài để duy trì hoạt động. 

Kết thúc phiên tòa, chính quyền tuyên phạt hai bị cáo Di và Đinh Yum cùng mức án 11 năm tù, bị cáo Rôh 10 năm tù và bị cáo Thông 7 năm 6 tháng tù. Cả bốn người đều bị áp dụng thêm hai năm quản chế sau khi chấp hành xong hình phạt tù.

Theo chính quyền, Bahnar Đêga Kon Kông là một biến thể của Tin lành Đêga, do các cá nhân lưu vong thành lập với mục tiêu xây dựng một tôn giáo riêng và nhà nước riêng cho người Bahnar ở Tây Nguyên.

Chính quyền Việt Nam nhiều năm qua thường xuyên kiểm soát các tổ chức Tin Lành độc lập ở Tây Nguyên. Sau vụ tấn công tại Cư Kuin (Đắk Lắk), nhiều tín đồ cho biết họ bị sách nhiễu, cản trở sinh hoạt tôn giáo, thậm chí bị bắt giam. Điều này cho thấy các nhóm tôn giáo độc lập, đặc biệt ở vùng cư trú của các tộc người thiểu số, ngày càng bị nhìn nhận dưới góc độ an ninh hơn là quyền tự do tín ngưỡng.

119 người bị xử lý vì cáo buộc có liên quan đến FULRO và Tin lành Đê Ga trong nửa đầu năm 2026

Ngày 19/7/2026, Công an tỉnh Gia Lai cho biết trong sáu tháng đầu năm đã xử lý 119 người bị cho là có liên quan đến FULRO và Tin lành Đê Ga, đồng thời đã khởi tố hai vụ án với bốn bị can.

Công an tỉnh này cũng cho biết đã chủ động tham mưu cho Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU về tăng cường quản lý, giáo dục những người bị xác định có liên quan đến FULRO tại cộng đồng, cho thấy chính quyền tiếp tục coi các hoạt động gắn với các tổ chức này là nguy cơ đối với an ninh và có liên hệ với chủ nghĩa ly khai ở Tây Nguyên.

Theo Tổ chức Christian Solidarity Worldwide (Đoàn kết Cơ Đốc giáo Toàn cầu – CSW) nhận định “Tin lành Đê Ga” là thuật ngữ do chính quyền Việt Nam sử dụng để chỉ các phong trào mà nhà nước cho là kết hợp thực hành Tin lành với mục tiêu chính trị. Trong khi đó, nhiều tổ chức nhân quyền cho rằng việc gắn nhãn này được sử dụng để hình sự hóa hoặc làm suy giảm tính chính danh của các cộng đồng tôn giáo và sắc tộc thiểu số.

CSW cũng dẫn lại vụ việc được truyền thông nhà nước công bố vào tháng 4/2026, khi công an Gia Lai thông báo triệt phá một nhóm người Ba Na bị cáo buộc liên quan đến FULRO với hơn 200 người tham gia và đề nghị truy tố bốn người.

Bình luận về các diễn biến này, Chủ tịch sáng lập CSW Mervyn Thomas cho rằng Việt Nam đang gia tăng việc sách nhiễu và truy tố các nhóm tôn giáo thông qua các cáo buộc liên quan đến FULRO hoặc Tin lành Đê Ga, đồng thời kêu gọi chính quyền chấm dứt những hành động mà tổ chức này cho là vi phạm quyền tự do tôn giáo.

Chính quyền Gia Lai cho biết đã vận động 41 người từ Thái Lan trở về Việt Nam và tăng cường kiểm soát tình trạng vượt biên trái phép. Trong khi đó, theo một bài báo của Đài Á châu Tự do (RFA) hồi năm 2025, nhiều người trong khoảng 1.500 người Việt Nam đang xin tị nạn tại Thái Lan là người Thượng ở Tây Nguyên và người H’Mông theo các hệ phái Tin Lành độc lập. Một số người tị nạn cho BBC biết họ rời Việt Nam sau khi bị gây sức ép buộc phải từ bỏ đức tin hoặc bị sách nhiễu vì sinh hoạt tôn giáo. Chính phủ Việt Nam đến nay vẫn luôn bác bỏ các cáo buộc này và khẳng định quyền tự do tín ngưỡng được bảo đảm theo quy định của pháp luật.