Đăng trích xuất camera lên mạng: Phạt tới 25 triệu, buộc xóa vĩnh viễn

Nghị định 330/2026 chỉ miễn trừ một trường hợp duy nhất cho việc công khai dữ liệu ghi hình: “Cung cấp theo yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền”. Không có ngoại lệ nào cho báo chí hay vì lợi ích công cộng.

Theo dòng sự kiện: Ngày 19/8, Chính phủ ban hành Nghị định số 330/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực cùng ngày.

• Tại Điểm b, Khoản 2, Điều 71 quy định về vi phạm trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân thu được từ hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng, Nghị định 330 phạt tiền đối với hành vi “trích xuất, chia sẻ, công khai trái phép dữ liệu ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp cung cấp theo yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền”.
• Mức phạt cho hành vi này là từ 30-50 triệu đồng đối với tổ chức, đối với cá nhân thực hiện cùng hành vi thì chịu phạt từ 15-25 triệu đồng.
• Ngoài phạt tiền, người vi phạm bị tịch thu tang vật, phương tiện (Khoản 3, Điều 71). Điểm a, Khoản 4, Điều 71 còn buộc “hủy, xóa tới mức không thể khôi phục” dữ liệu âm thanh, hình ảnh đã thu thập.

Quan trọng: Điều khoản này chỉ ghi nhận một trường hợp miễn trừ, đó là cung cấp theo yêu cầu bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền. Nghị định không đặt ra ngoại lệ nào cho hoạt động báo chí, cho việc tố giác hành vi vi phạm pháp luật, hay cho các trường hợp vì lợi ích công cộng.

Trong khi đó, Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 về quyền của cá nhân đối với hình ảnh quy định rõ hai trường hợp không cần sự đồng ý của người có hình ảnh, gồm hình ảnh được sử dụng vì “lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng”, và hình ảnh thu từ “các hoạt động công cộng mà không làm tổn hại danh dự, nhân phẩm, uy tín” của người trong ảnh. Nghị định 330 không nhắc lại các ngoại lệ này.

Điều chưa tỏ: Cấu thành vi phạm phụ thuộc vào chữ “trái phép”, nhưng toàn bộ 82 điều của Nghị định 330 không có điều nào giải thích như thế nào là “trái phép”. Đồng thời, Nghị định cũng không định nghĩa thế nào là trích xuất, chia sẻ, công khai hợp pháp. Với Điểm b, Khoản 2, Điều 71, con đường duy nhất được Nghị định 330 nêu đích danh là hợp pháp lại chính là việc giao dữ liệu này cho cơ quan nhà nước.

Ngược dòng thời gian: Trong nhiều năm qua, phần lớn các vụ việc liên quan đến hành vi của cán bộ chính quyền được đưa ra ánh sáng nhờ hình ảnh, video do người dân ghi lại hoặc trích xuất từ camera giám sát rồi đăng lên mạng xã hội.

• Điển hình, ngày 28/9/2022, mạng xã hội lan truyền đoạn video dài hơn 5 phút ghi cảnh hai thanh niên đi xe máy bị hai cán bộ công an dùng chân, gối, gậy điều khiển giao thông và nón bảo hiểm đánh liên tiếp vào đầu và người, trong khi một thanh niên chắp tay van xin. Vụ việc do camera an ninh của một cơ sở thu mua tôm ghi lại. Sau khi clip được đưa lên mạng, năm cán bộ thuộc Đội Cảnh sát Giao thông Trật tự Công an thị xã Vĩnh Châu mới bị truy cứu trách nhiệm.
• Báo Thanh Niên khi đó còn ghi nhận có ý kiến cho rằng cần xem xét ai phát tán đoạn video và việc phát tán đó có vi phạm hay không. Luật sư Nguyễn Kiều Hưng thuộc Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh khi đó nhận định hình ảnh được ghi lại và sử dụng để bảo vệ an ninh trật tự, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật hoặc vì lợi ích chung thì không bị pháp luật nghiêm cấm, thậm chí còn phải hoan nghênh.
• Tháng 11/2023, mạng xã hội tiếp tục lan truyền hai đoạn video ghi lại cảnh một người đàn ông mặc thường phục liên tục chửi thề, đe dọa và cầm gạch đá, có ý định tấn công người quay phim. Ngày 28/11/2023, lãnh đạo Công an tỉnh Bình Dương xác nhận người xuất hiện trong một đoạn clip là cán bộ thuộc Phòng Cảnh sát Giao thông, từ đó cho biết sẽ “xem xét, nếu có sai phạm thì sẽ xử lý nghiêm khắc để răn đe”.

Bối cảnh: Kiểm soát không gian mạng là một trong những ưu tiên hàng đầu của Bộ Công an trong những năm qua. Nghị định 330/2026 do bộ này đề nghị xây dựng, và Bộ trưởng Bộ Công an chịu trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn, tổ chức thi hành theo Điều 82.

Đọc thêm

Công an xã được phạt tới 100 triệu với hành vi “xuyên tạc” trên mạng

Một nghị định mới về an ninh mạng phân cấp thẩm quyền xử phạt rộng lớn cho đơn vị hành chính thấp nhất.

Dự thảo mới: Định danh người chưa đủ, Bộ Công an muốn “định danh vạn vật”

Không chỉ giới hạn trong việc định danh các cơ quan, tổ chức, cá nhân, Bộ Công an đang muốn xây dựng một “danh tính điện tử” nhằm thu thập, định danh và liên kết toàn bộ dữ liệu về tài sản, địa điểm, không gian, giao dịch và hành vi của từng cá nhân, tổ chức trên không gian mạng.