Rục rịch sửa Hiến pháp, Bộ KH&CN đặt hàng nghiên cứu “hệ quan điểm”

Với mức kinh phí hỗ trợ tối đa là bảy tỷ, thời gian thực hiện tối đa là 30 tháng. 

Theo dòng sự kiện: Ngày 30/7, Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) phát thông báo tìm một đơn vị nghiên cứu nhằm tổng kết việc thi hành và đề xuất sửa đổi, bổ sung toàn diện Hiến pháp năm 2013.

• Theo thông báo, nhiệm vụ có tên “Nghiên cứu khoa học tổng kết thi hành, đề xuất sửa đổi, bổ sung toàn diện Hiến pháp năm 2013 đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.
• Mục tiêu của nhiệm vụ là nghiên cứu lý thuyết lẫn thực tiễn về lập hiến ở Việt Nam và trên thế giới, “đưa ra hệ quan điểm, định hướng và nội dung sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013”.
• Về sản phẩm, đơn vị thực hiện được yêu cầu xây dựng dự thảo hồ sơ chính sách về sửa đổi, bổ sung tổng thể Hiến pháp năm 2013.
• Mức kinh phí hỗ trợ tối đa từ ngân sách nhà nước dự kiến là bảy tỷ đồng. Thời gian thực hiện tối đa là 30 tháng. Thời hạn nhận hồ sơ bắt đầu từ ngày 31/7 đến ngày 13/8/2026, nghĩa là các ứng viên chỉ có hai tuần để nộp đơn.

Về Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia: Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, có chức năng hỗ trợ tài chính cho các dự án nghiên cứu khoa học. Lấy ngân sách từ chính quyền trung ương, đây là quỹ tài trợ nghiên cứu lớn nhất cả nước. 

Bối cảnh: Chủ trương nghiên cứu sửa đổi toàn diện Hiến pháp năm 2013 bắt đầu được Đảng Cộng sản đặt ra từ giữa năm 2025.

• Cụ thể, ngày 5/5/2025, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về đề nghị sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, Chủ tịch Tô Lâm cho biết: “Nếu có thể, sau này chúng ta sẽ sửa đổi Hiến pháp một cách căn bản, nhưng phải đến kỳ đại hội sau mới tính đến việc đó”.
• Ngày 6/2, Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng Cộng sản đưa nhiệm vụ “Nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới” vào nhóm nhiệm vụ về xây dựng nhà nước pháp quyền.
• Đến ngày 2/4, Bộ Chính trị ban hành kết luận về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16, trong đó yêu cầu tổng kết việc thi hành, nghiên cứu sửa đổi toàn diện Hiến pháp năm 2013.
• Ngày 16/6, tại Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16, ông Phan Chí Hiếu, ủy viên Trung ương Đảng, chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội báo cáo về việc đặt mục tiêu nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp 2013 phải phù hợp với thực tiễn.

Ngược dòng thời gian: Vào năm 2025, đã có một bản Hiến pháp sửa đổi chỉ trong 43 ngày và với 100% đại biểu có mặt tán thành.

• Ngày 28/2/2025, Bộ Chính trị và Ban Bí thư Đảng Cộng sản đã ban hành Kết luận 127, yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của Đảng, Hiến pháp năm 2013 và hệ thống pháp luật, với mục tiêu hoàn tất trước ngày 30/6.
• Đến ngày 5/5/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết 194 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, đồng thời ban hành Nghị quyết 195 về việc thành lập Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.
• Quá trình sửa đổi sau đó được tiến hành trong thời gian ngắn. Ngày 16/6/2025, Quốc hội biểu quyết thông qua nghị quyết sửa đổi Hiến pháp với 470/470 đại biểu có mặt tán thành. Nghị quyết có hiệu lực ngay khi được thông qua.
• Tính từ thời điểm Quốc hội quyết định sửa đổi Hiến pháp đến khi hoàn tất, toàn bộ quá trình diễn ra trong 43 ngày.

Đọc thêm

Điều 4 Hiến pháp: “Kim bài miễn tử” cho mọi hành động vi hiến của đảng

Điều 4 không chỉ nói rằng Đảng giữ vị trí độc tôn trong đời sống chính trị. Quan trọng hơn, nó là cái chốt khóa tạo ra một cơ chế trong Hiến pháp khiến mọi tranh luận về khả năng “vi hiến” của Đảng trở nên bế tắc ngay từ đầu.

Hiểu về Hiến pháp (Phần 1) - Vì sao một nhà nước cần đến hiến pháp?

Phần lớn các bản hiến pháp hiện đại mô tả các nguyên tắc cơ bản của nhà nước, cấu trúc và quy trình làm việc của chính phủ, cũng như các quyền cơ bản của công dân trong một đạo luật tối cao, những điều mà không thể bị thay đổi đơn phương bởi một đạo luật thông thường.