Việt Nam Cộng hòa và báo chí đối lập giữa thời chiến

Nhờ có sự ra đời của Hiến pháp Việt Nam Cộng hòa 1967, sau đó là Quy chế báo chí 019/69, giới báo chí ở miền Nam thời đó được hưởng một số quyền tự do hiến định.

Trong bài trước, chúng tôi đã giới thiệu một số quyền tự do báo chí cơ bản và các biện pháp mà chính quyền đã áp dụng để can thiệp vào quyền này. [1] Bài này đưa ra một số ví dụ cụ thể cho thấy các tờ báo đối lập, chống đối, cả trong nước và ngoại quốc, vẫn được tồn tại.

Báo chí đối lập trong nước

Báo Tin Sáng số 769 ngày 7/10/1971 đưa tin miền Nam Việt Nam có tới gần 400 ký giả chống đối. Tờ Tin Sáng, do dân biểu đối lập Ngô Công Đức sáng lập, là một tờ chống đối mạnh mẽ. Một số tờ khác phê phán chính quyền gay gắt như Điện Tín, Sóng Thần, Con Ong.

Riêng năm 1971 đã có 956 vụ tịch thu báo chí xảy ra với 49 nhật báo. Riêng tờ Tin Sáng bị 154 vụ, tờ Điện Tín bị 113 vụ. Cường độ tịch thu báo chí nhiều nhất là vào các tháng gần với cuộc tranh cử tổng thống ngày 3/10/1971.

Thậm chí, tờ Điện Tín còn có bài phỉ báng Tổng thống Việt Nam Cộng hòa:

“Ông Thiệu chấp nhận không thèm đếm xỉa gì đến nguyện vọng và quyền lựa chọn đại diện của dân Việt Nam, tiếp tục xua quân ra chiến trường để kéo dài thêm chiến tranh, làm cho bao nhiêu chiến sĩ Việt Nam bỏ mạng. Ông Thiệu đã gia nhập hàng ngũ những người ươn hèn, chủ bại, ngây thơ, đã tin vào luận điệu cộng sản.” (“Con đường độc đáo của Tổng thống Thiệu, từ độc tôn đến độc tẩu”, Điện Tín số 62 ngày 30/1/1972, trang 1, 6.)